Golden Visa: Yatırımla Oturum Programlarının Tamamı Karşılaştırmalı

“Golden visa” hukuki bir terim değil, bir pazarlama etiketidir. Her ülke programına yasal bir ad verir: Portekiz'de autorização de residência para atividade de investimento (ARI), Yunanistan'da yatırımcılara yönelik oturum izni, Macaristan'da misafir yatırımcı oturum izni, ABD'de EB-5 göçmen yatırımcı kategorisi, Panama'da Nitelikli Yatırımcı (Qualified Investor) vizesi ve benzerleri. Ortak noktaları basit bir takastır: onaylı bir varlığa (gayrimenkul, fon, şirket, devlet tahvili, banka mevduatı ya da geri alınamayan bir katkı payı) belirli bir tutar yatırırsınız, devlet de karşılığında size ve genellikle ailenize oturum izni verir.

Oturum izni size neler sağlar?

Oturum izni, ülkede yasal olarak yaşamanızı, banka hesabı açmanızı, çocuklarınızı okula kaydettirmenizi ve çoğu programda çalışmanızı ya da iş kurmanızı sağlar. Schengen'e dahil AB ülkelerinde (Portekiz, Yunanistan, İtalya, Malta, Macaristan, Letonya ve diğerleri) izin, herhangi bir 180 günlük dönemde 90 güne kadar Schengen Bölgesi içinde seyahat etme hakkı da tanır. Buna karşılık yeni bir vatandaşlık, yeni bir pasaport, oy hakkı ya da diğer AB ülkelerinde yaşama hakkı vermez.

Geçici izin, süresiz oturum ya da uzun süreli vize

Aynı etiketin arkasında birbirinden çok farklı üç ürün yatar. Avrupa programlarının çoğu yenilenebilir geçici izin verir: Yunanistan yatırım elde tutulduğu sürece yenilenen beş yıllık kartlar, Macaristan bir kez yenilenebilen on yıla kadar izin, İtalya ise ilk aşamada iki yıllık vize ve oturum izni düzenler^[4][6][12]. Daha küçük bir grup ilk günden süresiz oturum tanır: Malta'nın MPRP programı, Güney Kıbrıs'ın hızlandırılmış 6(2) Düzenlemesi izni, Panama'nın Nitelikli Yatırımcı yolu ve ABD'nin EB-5 yeşil kartı (ilk iki yıl şartlı)^{[5][13][10][8]}. Üçüncü grup ise aslında süresiz statüye hiçbir yol açmayan bir uzun süreli kalış vizesidir; Thailand Privilege kartı bunun örneğidir^[16].

Oturum izni mi, ikinci pasaport mu?

Yatırımla oturum izni, çoğu zaman vatandaşlık satın almakla karıştırılır. Oysa bunlar ayrı yasalara dayanan ayrı ürünlerdir. Golden visa size bir yaşam üssü sağlar ve yıllarca fiilen ikamet edip dil sınavını geçtikten sonra vatandaşlığa başvurma hakkı doğurabilir. Başta beş Karayip ülkesi ve birkaç başka devletin sunduğu vatandaşlık programları ise birkaç ay içinde pasaport verir, ancak Avrupa'da veya Kuzey Amerika'da yaşama hakkı tanımaz. Yatırımla vatandaşlık mı golden visa mı rehberimiz iki yolun artılarını ve eksilerini ortaya koyuyor; yatırımla vatandaşlık programlarına genel bakış sayfamız da hâlâ var olan tüm pasaport yollarını listeliyor. Nisan 2025'teki AB Adalet Divanı kararından bu yana hiçbir AB ülkesi vatandaşlık satmıyor; ayrıntılar için Malta'nın pasaport programına ne olduğunu okuyabilirsiniz. Oturum izni, Türk vatandaşlığınıza dokunmadan yalnızca yaşama hakkı ekler.

Karşılaştırma sitelerinin çoğunda manşetteki asgari tutar, en az işe yarayan rakamdır. Aynı 250.000 € eşiğine sahip iki program; vergiler, harçlar, elde tutma maliyetleri ve çıkışta geri alınacak değer hesaba katıldığında 100.000 € fark edebilir, güvenli bir statüye ulaşma süresinde ise aralarında on yıl olabilir. Önce şu altı soruyu yanıtlayın.

1. Gerçek bütçeniz ne ve paranın geri dönmesi gerekiyor mu?

Geri alınabilir yatırımları (elde tutma süresinden sonra satabileceğiniz gayrimenkul, fon, tahvil, mevduat, şirket payları) batık maliyetlerden (bağışlar, devlete katkı payları, harçlar, tapu devir vergisi, KDV, hukuk ücretleri) ayırın. Örneğin Malta'nın MPRP programı, 375.000 €'luk bir konut satın almanın ya da yılda 14.000 €'ya konut kiralamanın üzerine yaklaşık 99.000 € geri alınamayan devlet katkı payı ve harç gerektirir; Macaristan'daki 250.000 €'luk fon payı ise beş yıl elde tutulmalı ve fonun o günkü değeri üzerinden iade edilir^[5][6]. Mevduat veya tahvil yolu sermayeyi korur ama düşük getiriyle bağlar; gayrimenkul yolu ise %5–15 alım maliyeti ve piyasa riski ekler. En ucuz golden visa programları sıralamamız yalnızca eşiği değil, toplam maliyeti karşılaştırıyor.

2. Schengen erişimine ihtiyacınız var mı?

Bir Schengen ülkesinin verdiği oturum izni, 29 Avrupa ülkesinde kısa süreli kalışlar için vizesiz seyahat imkânı sağlar. Bu, en çok Schengen vizesine ihtiyaç duyan pasaport sahiplerini ilgilendirir; Türk vatandaşları da AB'nin vize gerektiren ülkeler listesinde yer aldığı için bu gruptadır^[33]. Güney Kıbrıs AB üyesidir ama Schengen'e dahil değildir; BAE, Panama, ABD, Tayland, Yeni Zelanda ve Singapur ise Avrupa'ya seyahat açısından hiçbir avantaj sunmaz. Hedefiniz Schengen ise işe Avrupa'nın en iyi golden visa programı karşılaştırmamızla başlayın.

3. Orada gerçekte ne kadar zaman geçirebilirsiniz?

Kalış şartları hiç olmamasından (Yunanistan, BAE, Malta; izin açısından Macaristan) sembolik bir varlığa (Portekiz: ilk yıl 7 gün, sonra her iki yıllık dönemde 14 gün) ve gerçek ikamete (ABD'nin evinizin ABD olduğunu varsayan yeşil kartı) kadar uzanır^[4][7][1][8]. Yeni Zelanda'nın Active Investor Plus vizesi Growth kategorisinde üç yılda yalnızca 21 gün, Balanced kategorisinde ise beş yılda 105 gün kalış ister^[18]. Unutmayın: izni korumak için gereken asgari kalış, vatandaşlığa geçiş için gereken kalışla aynı değildir.

4. İleride süresiz oturum ya da vatandaşlık istiyor musunuz?

Uzun vadeli hedef pasaportsa izin kurallarını değil, vatandaşlığa geçiş kurallarını karşılaştırın. Portekiz'de vatandaşlık için gereken yasal ikamet süresi, 19 Mayıs 2026'dan beri yürürlükte olan 1/2026 sayılı Organik Kanun ile başvuranların çoğu için beş yıldan on yıla çıktı^[2]. Yunanistan yedi yıl fiili ikamet, Macaristan sekiz yıl ve dil sınavı, ABD ise yeşil kart sahibi olarak beş yıl şart koşar. Panama beş yıllık ikametten sonra vatandaşlığa geçişe izin verir; Yeni Zelanda ise üç yıllık Growth yatırım süresinin ardından süresiz oturum tanır^[18]. Oturum izninden pasaporta en hızlı giden yollar rehberi bu süreleri sıralıyor.

5. Vergi mukimi nerede olacaksınız?

Golden visa tek başına sizi o ülkenin vergi mukimi yapmaz. Vergi mukimliği normalde fiziksel bulunuşa (çoğunlukla 183 gün) ya da konuta veya hayati menfaatler merkezine bağlıdır. Gerçekten taşınırsanız rejimler çok farklıdır: İtalya'nın yeni yerleşenlere yurt dışı gelirleri için sunduğu isteğe bağlı götürü vergi 2026'dan itibaren yılda 300.000 €'ya, aile üyesi başına 50.000 €'ya yükseldi^[27]; BAE'de kişisel gelir vergisi yoktur; ABD yeşil kart sahipleri ise ilk günden dünya çapındaki gelirleri üzerinden vergilendirilir. Program seçimi ve vergi planlaması, her iki ülkedeki vergi danışmanlarıyla birlikte yapılmalıdır.

6. Ailenizden kimlerin kapsanması gerekiyor?

Programların çoğu eşi ve reşit olmayan çocukları kapsar. Farklar uç noktalarda ortaya çıkar: Yunanistan 21 yaşına kadar çocukları ve iki eşin anne babasını dahil eder; Malta dört kuşağı kapsar ve her yetişkin bağımlı için 7.500 € ödenir; BAE golden visa sahiplerinin yaşı ne olursa olsun çocuklarına sponsor olmasına izin verir; ABD EB-5 ise yalnızca eşi ve 21 yaşından küçük evlenmemiş çocukları kapsar^[4][5][7][8]. Yetişkin çocuklarınız ya da yaşlı anne babanız varsa yalnızca bu ölçüt bile programı belirleyebilir.

Letonya artık ucuz görünüyor; ancak 50.000 €'luk şirket yolu yılda en az 40.000 € vergi ödeyen gerçek bir işletme gerektiriyor, izinler ikişer yıllık veriliyor ve yeni Göç Kanunu'na yazılan 150.000 €'luk fon yolu yalnızca kâğıt üzerinde var: devlet fon yöneticisi henüz kurulmadı ve 3 Eylül 2026'da Progresifler partisinden beş milletvekili bu yolun kanundan çıkarılmasını önerdi^[14][15]. Tayland bir yatırım değil, konsiyerj hizmetleri içeren ön ödemeli bir üyeliktir ve süresiz bir statüye götürmez^[16]. Devlet operatörünün üyelik sayfası Bronze paketini hâlâ beş yıl için 650.000 THB olarak listeliyor; acenteler de daha önce 30 Eylül 2026'da sona ermesi beklenen Bronze döneminin 31 Aralık 2026'ya uzatıldığını bildiriyor. Bu tarihten sonra giriş paketi 900.000 THB'lik Gold olacak^[16][17][31]. Operatör, Bronze'un 2027'de ne olacağını açıklamadı.

Malta yalnızca kiralarsanız cepten çıkan nakit açısından ucuzdur; satın alanlar yarım milyon euroya yakın bir taahhüde girer ve yine de 500.000 € varlık (150.000 €'su finansal) ya da 650.000 € varlık (75.000 €'su finansal) göstermek zorundadır^[5]. Panama eşiklerini Eylül 2026'da bir kararnameyle netleştirdi: ilk satış konutta 300.000 $, ikinci el konut, menkul kıymet veya devlet bankası mevduatında 500.000 $, özel banka mevduatında 750.000 $. Yaygın biçimde tekrarlanan haberlere rağmen 15 Ekim 2026 için yeni bir artış öngören yayımlanmış bir kararname yok^[10]. Güney Kıbrıs hemen süresiz oturum tanır, ancak yılda 50.000 € güvenceli yurt dışı gelir, buna ek olarak eş için 15.000 € ve çocuk başına 10.000 € şart koşar^[13].

Aşağıda otomatik olarak oluşturulan bölge tabloları, takip ettiğimiz tüm programları listeliyor. Bu bölümde ise her bölgenin sunduğu şeyin nasıl farklılaştığını özetliyoruz.

Avrupa: Schengen erişimi ve AB pasaportuna giden uzun yol

Avrupa programları başlıca Schengen içinde serbest dolaşım, eğitim ve güvenli bir liman adresi için tercih edilir. Yerleşik seçenekler arasında Yunanistan golden visa, Portekiz golden visa fon ve bağış yolları (ada seçeneği Azor Adaları golden visa sayfasında), Macaristan golden visa, Malta golden visa ve İtalya golden visa bulunuyor. Daha küçük ya da dar kapsamlı seçenekler ise Güney Kıbrıs golden visa, Letonya golden visa, Bulgaristan golden visa ve AB dışında Karadağ golden visa. İtalya'nın yatırımcı vizesi Rusya ve Belarus vatandaşları için askıya alınmıştır; Letonya da bu ülkelerin vatandaşlarını yatırım yollarından men eder^[12][14].

Orta Doğu ve Kafkasya: hız, gelir vergisi yok, kalış şartı yok

Körfez ülkeleri hız ve vergi avantajıyla yarışıyor. BAE golden visa on yıllık bir oturum sunuyor; gayrimenkul, mevduat veya şirkette 2 milyon AED gerektiriyor, asgari kalış şartı yok ve her yaştaki çocukları kapsıyor^[7]. Suudi Arabistan premium oturum ve Umman golden visa benzer modelleri izliyor. Daha kuzeyde Türkiye golden visa ve Gürcistan golden visa düşük maliyetli giriş noktalarıdır, ancak ikisi de Schengen erişimi sağlamaz. Türk vatandaşları için ise doğal olarak Avrupa ve Körfez seçenekleri öne çıkar.

Amerika kıtası: yeşil kart ve ilk günden süresiz oturum

EB-5 vizesi, ABD'ye yatırımla girişin ana yolu olmaya devam ediyor; yanında daha yeni ve hâlâ tartışmalı Trump altın kart ile göçmen olmayan E-2 vizesi (antlaşma yatırımcısı) bulunuyor^[8][9]. Latin Amerika'da Panama golden visa ilk günden süresiz oturum tanıyor ve süreç genellikle başlangıçtan itibaren üç ila altı ay sürüyor; Kosta Rika golden visa ve Paraguay golden visa (Investor Pass) ise daha düşük giriş noktaları sunuyor. Kanada'nın federal yatırımcı yolları kapalı; Kanada'da yatırımcılar için geriye ne kaldığına göz atabilirsiniz.

Asya-Pasifik: yüksek eşikler ya da yaşam tarzı vizeleri

Asya-Pasifik, çok pahalı süresiz oturum programları ile ucuz uzun süreli kalış vizeleri arasında ikiye ayrılır. Singapur küresel yatırımcı programı (GIP) bir işletmede 10 milyon S$'dan başlıyor ve köklü girişimcileri ile aile ofislerini hedefliyor; Yeni Zelanda golden visa (Active Investor Plus) ise 5 milyon NZ$'dan başlıyor^[19][18]. Diğer uçta Tayland Privilege vizesi, Malezya MM2H ve Endonezya golden visa ve ikinci ev vizeleri emekliler ile yılın bir bölümünü orada geçirenlere uygun. Avustralya 2024'te yatırımcı vizelerini kapattı; yetenek odaklı halef için Avustralya National Innovation vizesi sayfasına bakın^[24].

2022'den bu yana Avrupa ve İngilizce konuşulan ülkeler neredeyse tüm yatırımcı yollarını kapattı ya da daralttı. Bunun arkasında üç baskı var: AB kurumlarının güvenlik, kara para aklama ve vergi kaçakçılığı kaygıları; özellikle gayrimenkul yollarının şehir merkezlerinde fiyatları yukarı ittiği yerlerde konut erişilebilirliği; ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından yaptırımların delinmesi riski. Bu örüntü alıcılar için önemlidir: kapanışlar neredeyse her zaman mevcut izin sahiplerini ve bekleyen başvuruları korur, ancak birkaç hafta önceden haber verilerek gelebilir.

• Birleşik Krallık, 17 Şubat 2022: Tier 1 Investor vizesi güvenlik kaygılarıyla derhal tüm yeni başvurulara kapatıldı; mevcut izin sahipleri süre uzatıp yerleşik statüye geçebildi^[25]. İngiltere Innovator Founder vizesi ve güncel yatırımcı yolları sayfasına bakın.
• İrlanda, 15 Şubat 2023: Göçmen Yatırımcı Programı yeni başvurulara kapandı; eldeki başvuruların işlenmesine devam edildi^[20]. İrlanda golden visa programının yerini neyin aldığını okuyun.
• Portekiz, 7 Ekim 2023: 56/2023 sayılı Kanun gayrimenkul alımını, renovasyonu ve salt sermaye transferini programdan çıkardı; fon, bağış, araştırma ve istihdam yaratma yolları sürüyor^[1].
• Hollanda, 17 Nisan 2024: Son yıllarda ondan az kişinin yararlandığı 1,25 milyon €'luk yabancı yatırımcı programı kaldırıldı. Programın 1 Ocak 2024'te kapanması yaygın olarak bekleniyordu, ancak resmî kaldırma Nisan'da yürürlüğe girdi^[21][22].
• Avustralya, 31 Temmuz 2024: Significant Investor kategorisi de dahil olmak üzere Business Innovation and Investment Program yeni başvurulara kalıcı olarak kapandı^[24].
• İspanya, 3 Nisan 2025: 1/2025 sayılı Organik Kanun, 500.000 €'luk gayrimenkul yolu dahil tüm yatırımcı oturum yollarını sona erdirdi; İspanya golden visa programının kapanışı ve alternatifleri sayfasına bakın^[11].
• Kanada, 31 Aralık 2025: IRCC, 2025 tarihli bir yetkili kuruluş taahhüdüne sahip olanlar dışında yeni Start-up Visa başvurusu kabul etmeyi durdurdu ve programı 30 Haziran 2026'da tamamen askıya aldı; öncesinde kabul edilen başvurular hâlâ işleniyor, yeni bir girişimci pilot programı ise duyuruldu ama henüz başlatılmadı^[23][30].
• Letonya, 15 Eylül 2026: Yeni Göç Kanunu, gayrimenkul alımı ve sermaye benzeri (subordinated) banka mevduatı yoluyla oturumu kaldırdı; mevcut izinler yenilenebiliyor^[14].

Tam zaman çizelgesi, mevcut izin sahiplerine ne olduğu ve sıradaki riskli programlar için kapanan golden visa programları takip listemize bakın.