São Tomé ve Príncipe yatırımla vatandaşlık: 2026 rehberi

São Tomé ve Príncipe'nin 07/2022 sayılı Vatandaşlık Kanunu'nun 10(2). maddesi, hükümete önemli bir yatırım veya bağış yapan yabancıları vatandaşlığa alma yetkisi verir ve bu kişiler için olağan beş yıllık ikamet şartını ve Portekizce sınavını kaldırır^[10][22]. Ayrıntılı kurallar, “Yatırım veya Bağış Yoluyla Vatandaşlık Yönetmeliği” olarak bilinen 07/2025 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de yer alır. Bakanlar Kurulu kararnameyi 10 Mayıs 2025'te kabul etti, Cumhurbaşkanı 28 Temmuz 2025'te onayladı ve düzenleme 1 Ağustos 2025'te yürürlüğe girdi^[9][11][12]. Kararname mecliste görüşülmedi; muhalefet bunu en başından eleştirdi^[11][12].

Programı kim yürütüyor?

Başvurular, kararnamede UCID, kendi yayınlarında ise CIU olarak geçen Yatırım ve Bağış Yoluyla Vatandaşlık Birimi'ne yapılır. Birimin müdürü Disney Leite Ramos'tur^[8][10]. Operasyonlar, Dubai merkezli Passport Legacy şirketine verilen 10 yıllık kamu hizmeti imtiyazı kapsamında yürütülüyor; yine BAE'de bulunan STP Service Advisory de destek veriyor. Yerel basına göre program gelirinin %56'sı devlete, %44'ü işletme ve yönetim giderlerine gidiyor^[10][11][12]. CIU, Eylül 2025'te Dubai'de ofis açtı. Resmî internet sitesi cip.gov.st'dir; stpcip.com da bu adrese yönlendirir. Bazı üçüncü taraf yazılarda devlete ait bir alan adı olmadığı iddia ediliyor, ancak bu bilgi güncelliğini yitirmiştir^[8].

Güncel durum

Program açık. Başvurular Eylül 2025'ten beri kabul ediliyor; Ekim 2025'te Başbakan ve Adalet Bakanı'nın katılımıyla resmî ulusal lansman yapıldı ve yatırımla verilen ilk pasaport Ocak 2026'da düzenlendi^[8][19]. Açık sorular hukuki değil siyasi nitelikte (bkz. riskler). Kararname yürürlükte ve başvuru yalnızca CIU lisanslı bir pazarlama acentesi aracılığıyla yapılabiliyor^[6].

Karayip programlarının çoğundan farklı olarak São Tomé'de gayrimenkul seçeneği ya da iadeli bir yol yok; ödenen tutarın tamamı geri alınamayan bir katkıdır. Bağışı, hükümet ön onayı (approval in principle) verdikten sonra ödersiniz. 5.000 ABD doları dosya ücreti ve kişi başı 750 ABD doları belge ücreti ise başvurunun parçası olarak ödenir; yani başvurusu reddedilen kişi bu ücretleri, acente ve belge masraflarını kaybeder ama bağışı kaybetmez^[2][22]. Mevzuattaki “yatırım veya bağış yoluyla vatandaşlık” ifadesi ileride bir yatırım seçeneğine kapı aralıyor, ancak bugün yayımlanmış böyle bir yol yok. Bunu teklif eden acentelere temkinli yaklaşın.

Yayımlanan uygunluk kriterleri kısa^[4][6]:

• Yaş: ana başvuru sahibi en az 18 yaşında olmalı.
• Temiz sicil: adli sicil kaydı bulunmamalı ve bu, sabıka kayıtlarıyla belgelenmeli. Acenteler genellikle vatandaşı olduğunuz ülkeden ve yaşadığınız ülkelerden belge ister; CIU geriye dönük süreyi yayımlamadığı için bunu acentenizle netleştirin.
• Fonların kaynağı: bağış için kullanılacak paranın yasal yollarla kazanıldığının kanıtlanması.
• Durum tespiti: hükümetin geçmiş taramasından geçmeniz gerekir. Bazı başvuru sahipleri “yargı alanı, hukuki veya politika gereklilikleri nedeniyle kısıtlamalara tabi olabilir”^[4].
• Sağlık: resmî uygunluk sayfasında sağlık şartı yer almıyor, ancak acenteler ciddi bir hastalığın bulunmaması gerektiğini bildiriyor ve genellikle sağlık raporu istiyor^[4][16].
• İkamet, dil sınavı veya ziyaret yok: onaydan önce ya da sonra ülkede yaşamanız, hatta ülkeyi ziyaret etmeniz gerekmez^[6].

Şu anda kimler kapsam dışında?

10 Nisan 2026'dan beri, hâlihazırda üç veya daha fazla yabancı vatandaşlığa sahip kişilerin yeni başvuruları askıda. CIU, 07/2022 sayılı Kanun'daki bir sınırı uyguluyor; bu sınırı gevşetecek meclis değişikliği henüz kabul edilmedi^[14][15]. CIU ayrıca liste yayımlamadan “riskli ülkeleri” kapsam dışı tuttuğunu söylüyor^[10]. İranlı ve Rus vatandaşlar en büyük başvuru grupları arasında; yani tarama yalnızca uyruğa değil, kişinin kendisine odaklanıyor^[18].

Durum tespiti nasıl yapılıyor, kim yapıyor?

Kararnameye göre her dosyayı Başsavcılığın başkanlık ettiği bir inceleme komitesi kontrol ediyor. Komitede göç idaresi ve maliye bakanlığı da yer alıyor; ulusal ve uluslararası veri tabanları kullanılıyor, buna bağımsız AML/CTF (kara para aklama ve terörün finansmanı) kontrolleri ekleniyor. Yerel basına göre Ulusal Meclis'e ve Başsavcılığa üç ayda bir rapor sunuluyor, Sayıştay ve merkez bankasının denetim rolü bulunuyor ve Başsavcılık onaydan sonraki altı ay içinde ek bir inceleme yapıyor^[11]. CIU, Karayip birimlerinin çalıştığı türden uluslararası bir durum tespiti firmasının adını kamuoyuyla paylaşmadı. Lisanslı acenteler de kendi ön taramalarını yapıyor. Dosyanız için hangi dış hizmet sağlayıcının kullanıldığını, varsa, acentenize sorun.

Aile fiyatlandırması programın en güçlü satış noktası: dört kişi, bağış tarafında tek kişiden yalnızca 5.000 ABD doları daha pahalı^[1]. CIU'nun saydığı bağımlılar şunlar^[4][6]:

• Tek eşli evlilikteki eş veya fiilî birliktelik partneri.
• 30 yaşına kadar çocuklar.
• 55 yaş ve üzeri anne-baba ile büyükanne-büyükbaba. Resmî SSS 55 yaşı veriyor; uygunluk sayfasındaki “en az 18” ifadesi ise bir yazım hatası gibi görünüyor. Acentelere göre anne-babanın ayrıca maddi olarak bağımlı olması gerekiyor^[6][16].

Yetişkin çocuklar: Nisan 2026'dan beri, CIU maddi bağımlılığın nasıl kanıtlanacağına dair kuralları netleştirene kadar 18 yaşını geçmiş bağımlı çocukların pasaport düzenlemesi beklemede. Haziran 2026 genelgesi bu durumun sürdüğünü teyit etti^[15][16]. Ailenizde 18–30 yaş arası çocuk varsa, ödeme yapmadan önce güncel durumlarını yazılı olarak teyit ettirin.

Türk vatandaşlar için yasal açıdan özel bir engel yayımlanmış değil; CIU yasaklı uyruk listesi açıklamıyor ve herkese aynı sicil, fon kaynağı ve durum tespiti şartlarını uyguluyor^[4][10]. Türk hukuku da çok vatandaşlığa izin veriyor: 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 44. maddesine göre yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan kişiler belgelerini ibraz ettiğinde, nüfus kayıtlarına çok vatandaşlığa sahip oldukları yönünde açıklama düşülüyor^[27]. São Tomé tarafında da çifte vatandaşlık serbest^[5][22].

Türk başvuru sahiplerinin dikkat etmesi gereken üç nokta var:

• Üç vatandaşlık sınırı: São Tomé açısından Türk vatandaşlığı da yabancı vatandaşlık sayılır. Türk pasaportunun yanında iki başka pasaportunuz daha varsa yeni başvurunuz 10 Nisan 2026'dan beri askıda^[14][15].
• Schengen beklentisi: Santomé pasaportu Schengen bölgesi, Birleşik Krallık, ABD, Portekiz ve Brezilya için vize gerektiriyor^[13]. Avrupa'ya vizesiz seyahat asıl hedefinizse bu program o ihtiyacı karşılamaz.
• Türkiye'nin kendi programıyla karıştırmayın: bu sayfa yabancı bir pasaport edinmekle ilgili. Yabancıların Türk vatandaşlığı alma yolunu Türkiye yatırımla vatandaşlık rehberimizde ayrıca anlatıyoruz.

Sürecin tamamı uzaktan yürütülür ve lisanslı bir pazarlama acentesi üzerinden geçmek zorundadır; CIU doğrudan başvuru kabul etmez^[2][6].

CIU, yeni programların çoğundan daha fazla veri paylaşıyor. Öne çıkan kilometre taşları:

• Ocak 2026: 98 başvuru alındı, 27'si onaylandı, 71'i incelemedeydi. İlk pasaport düzenlendi^[19].
• 2 Mart 2026: 27'den fazla uyruktan 220'yi aşkın başvuru^[7].
• 1 Eylül 2026 (ilk yıl raporu): 548 başvuru, 350 onay, 12 ret, 186 dosya işlemde. 117 vatandaşlık verildi, 29 pasaport düzenlendi, 72 farklı uyruktan başvuru geldi ve fona 9,8 milyon ABD dolarından fazla ödeme yapıldı. O tarihe kadar onay alanların yalnızca yaklaşık yarısı katkısını ödemişti^[17][18].

Uyruğa göre Çin 159 başvuruyla (yaklaşık %29) ilk sırada; onu Rusya 122 (yaklaşık %22), İran 50 (yaklaşık %9) ve Almanya 28 başvuruyla izliyor. Aile büyüklüğüne göre başvuruların %43'ü tek kişilik, %47'si iki ila dört kişilik, %10'u beş ila sekiz kişilik ailelerden geldi^[18]. Karara bağlanan dosyalarda yaklaşık %3'lük ret oranı (362 dosyada 12) düşük; ancak bunu kararnamenin henüz bir yaşında olduğu ve bağımsız bir denetimden geçmediği gerçeğiyle birlikte okumak gerekir.

İlk yıl raporu birçok lisanslı acente ve sektör yayını tarafından aktarılıyor^[17][18], ancak bu sayfa kontrol edildiğinde cip.gov.st'de yayımlanmamıştı. Rakamları bağımsız olarak doğrulanmış değil, CIU tarafından bildirilmiş veriler olarak değerlendirin.

Resmî tanıtım ile bağımsız veriler arasındaki en büyük fark burada. CIU'nun avantajlar sayfası pasaportun “93'ten fazla ülkeye vizesiz erişim” sağladığını söylüyor^[5]. 2026 Henley Pasaport Endeksi ise pasaporta 59 destinasyon ve 78. sıra veriyor: 27 vizesiz, 29 kapıda vize ve 3 eTA^[13]. 93 rakamı büyük olasılıkla önceden başvuru gerektiren e-vizeleri de sayıyor; Henley bunlardan 43'ünü ayrı listeliyor^[13].

Vizesiz gidebileceğiniz yerler

Vizesiz destinasyonlar arasında Singapur, Hong Kong, Malezya, Filipinler, Güney Afrika, Kenya, Ruanda, Angola, Panama, Kosta Rika, Ekvador, Bahamalar, Barbados ve Dominika var. Kapıda vize ise Kamboçya, Mısır, Ürdün, İran, Makao, Maldivler, Mauritius, Mozambik, Tanzanya ve Yeşil Burun Adaları gibi ülkeleri kapsıyor^[13].

Hâlâ vize gereken yerler

Schengen bölgesi, Birleşik Krallık, ABD, Kanada, Portekiz, Brezilya, Çin ve Rusya vize istiyor^[13]. ABD tarafında bir engel daha var: São Tomé ve Príncipe vatandaşları 23 Ekim 2025'ten bu yana ABD Dışişleri Bakanlığı'nın B-1/B-2 (iş ve turist) vizesi için teminat (visa bond) listesinde yer alıyor. Pilot programda teminat 5.000, 10.000 veya 15.000 ABD doları idi; kalıcı Visa Bond Program'ın 3 Ağustos 2026'da yürürlüğe girmesinden bu yana 10.000, 15.000 veya 20.000 ABD doları (varsayılan tutar 15.000 ABD doları). Tutarı mülakatta konsolosluk görevlisi belirliyor; vize koşullarına uyan başvuru sahibi teminatı geri alıyor^[30][29][28]. Hedefiniz vizesiz Avrupa ise Dominika'nın bağış yoluyla vatandaşlık programı gibi Karayip seçenekleri daha yüksek bir bedelle Schengen erişimi sunmaya devam ediyor. Satın alınabilecek en güçlü pasaport sıralamamız seçenekleri karşılaştırıyor.

São Tomé, Portekizce Konuşan Ülkeler Topluluğu'nun (CPLP) üyesi ve CIU, Portekiz, Brezilya, Angola ve Mozambik'te “özel oturum, çalışma ve eğitim fırsatları” vurgusu yapıyor^[5][6]. Bu vaadi dikkatle okuyun:

• Serbest dolaşım değil. 2021 tarihli CPLP Hareketlilik Anlaşması, her ülkenin ikili olarak uyguladığı bir çerçeve anlaşma. Santomé pasaportu Portekiz ve Brezilya için hâlâ vize gerektiriyor^[13].
• Portekiz'te CPLP oturum izni var, ancak 61/2025 sayılı Kanun'dan (22 Ekim 2025) bu yana yalnızca seyahat öncesinde oturum vizesi alarak gelen CPLP vatandaşlarına veriliyor; vizesiz ya da turist olarak giriş yapanlara verilmiyor^[24]. Buna güvenmeden önce güncel kuralları AIMA'dan veya bir Portekizli avukattan teyit edin.
• Portekiz'de vatandaşlığa geçiş: 1/2026 sayılı Organik Kanun (18 Mayıs 2026'da yayımlandı, 19 Mayıs 2026'da yürürlüğe girdi) uyarınca Portekizce konuşulan ülkelerin vatandaşları 10 yıl yerine 7 yıllık yasal ikametten sonra vatandaşlığa başvurabiliyor. Portekizce bilmedikleri açıkça ortada olmadıkça dil şartını karşıladıkları varsayılıyor; yine de Portekiz kültürü, tarihi, hakları ve siyasi yapısı hakkında bilgi göstermeleri gerekiyor^[23][21]. Kanun CPLP vatandaşlığının nasıl kazanıldığına göre ayrım yapmıyor, ancak yatırımla vatandaşlık almış bir Santomé vatandaşını içeren bir vaka bildirilmedi; dolayısıyla kısa yol yatırımcı vatandaşlar için henüz sınanmış değil^[26].
• Doğrudan Portekiz'e yerleşmek için Portekiz golden visa rehberimize ve ikamet yoluyla Portekiz vatandaşlığı nasıl alınır sayfamıza bakın. Yakındaki Yeşil Burun Adaları golden visa programı da Portekizce konuşulan bir başka üs seçeneği.

Vatandaşlık tek başına sizi São Tomé ve Príncipe'de vergi mukimi yapmaz; programda ikamet şartı da yok^[6]. Vergi durumunuz fiilen nerede yaşadığınıza, ekonomik çıkarlarınızın nerede olduğuna ve kendi ülkenizin kurallarına bağlıdır (ABD vatandaşları, hangi ikinci pasaportu alırsa alsın dünya genelindeki gelirleri üzerinden vergilendirilmeye devam eder). São Tomé'de yatırımcı vatandaşlar için özel bir vergi rejimi yok ve CIU vergiyle ilgili bir vaatte bulunmuyor. Pasaportu bir vergi aracı olarak görmeden önce ikamet ettiğiniz ülkede danışmanlık alın.

Bu, önce oturum izni gerektiren bir yol değil, doğrudan yatırımla vatandaşlık. Vatandaşlık kararı çıktığı anda vatandaş olursunuz; CIU'ya göre bu statünün “doğumla kazanılan vatandaşlıktan hiçbir farkı yoktur” ve korumak için asgari kalış süresi yok^[5]. São Tomé çifte vatandaşlığa izin veriyor ve vatandaşlık soy yoluyla gelecek kuşaklara geçiyor^[5][22]. Kararname, örneğin yanlış beyan veya usulsüzlük hâlinde vatandaşlığın iptalini öngörüyor; yerel basın da onaydan sonraki altı ay içinde Başsavcılığın ek bir inceleme yaptığını aktarıyor^[11].

• Siyasi risk. Kararname hiçbir zaman meclise getirilmedi. Ağustos 2025'te MLSTP lideri Américo Barros kararnamenin iptal edilmesini ve vatandaşlık kanununun gözden geçirilmesini istedi^[11][12]. Partisi 27 Eylül 2026'da en çok sandalyeyi kazandı (geçici sonuçlara göre 55'te 24), ancak çoğunluğu sağlayamadı; dolayısıyla programın sürdürülmesine, değiştirilmesine veya askıya alınmasına koalisyon görüşmeleri karar verecek^[20][25]. Hâlihazırda verilmiş onayların normalde geçerliliğini koruması beklenir, ancak bekleyen dosyalar etkilenebilir.
• İmtiyaz ve yönetişim. Dubai merkezli özel bir imtiyaz sahibi, 10 yıllık münhasır sözleşmeyle gelirin %44'ünü alıyor^[10][11]. CIU yıllık denetim ve üç ayda bir kamuya açık rapor sözü veriyor^[10], ancak bu sayfa kontrol edildiğinde denetlenmiş bir rapor yayımlanmamıştı.
• Onay sonrası darboğaz. Birinci yıl dolduğunda 350 onaya karşılık yalnızca 29 pasaport düzenlenmişti ve yetişkin çocukların pasaportları hâlâ beklemede^[16][17].
• Genelgeyle kural değişikliği. Üç vatandaşlık askısı, uzaktan pasaport düzenleme ve bağımlılık kuralları, yayımlanmış yönetmeliklerle değil, CIU'nun acentelere gönderdiği genelgelerle geldi^[14][15].
• Uluslararası mercek. Program ucuz olduğu ve yaptırım uygulanan ya da yüksek riskli ülkelerden çok sayıda başvuru çektiği için^[18], Karayip programlarını etkileyen türden ABD ve AB baskısıyla karşılaşabilir. São Tomé'nin kaybedeceği bir Schengen vize muafiyeti şu an yok, ancak bankalar ve üçüncü ülkeler bu pasaportlara ek ihtiyatla yaklaşabilir.
• Acente ve sahte site dolandırıcılığı. Çok sayıda taklit “São Tomé vatandaşlığı” sitesi var. Yalnızca cip.gov.st'deki resmî listede yer alan bir acenteyle çalışın^[6].

Uygun olduğu kişiler: yedek bir ikinci vatandaşlığı düşük maliyet ve az evrakla isteyen aileler; mevcut pasaportu Afrika veya Güneydoğu Asya'da daha zayıf kalanlar; Portekizce konuşulan dünyayla bağı olup CPLP bağlantısına değer verenler; sabit fiyatın en çok işe yaradığı kalabalık aileler.

Başka seçeneklere bakın, eğer: vizesiz Schengen veya Birleşik Krallık seyahatine ihtiyacınız varsa, uzun geçmişi olan bir pasaport istiyorsanız, hâlihazırda üç veya daha fazla yabancı vatandaşlığınız varsa, yetişkin çocuklarınız için hızlıca pasaport gerekiyorsa ya da bugün ödediğiniz bir varlıkta siyasi riski kabul edemiyorsanız. Daha geniş yatırımla vatandaşlık programları rehberimize ve oturum seçeneklerini de kapsayan yatırımla vatandaşlık mı golden visa mı karşılaştırmamıza göz atın.

• Sierra Leone'nin yeniden yapılandırılan vatandaşlık programı: benzer fiyat aralığında, birden fazla yolu olan bir başka Batı Afrika seçeneği.
• Nauru ekonomik vatandaşlık programı: 2025'te benzer fiyatla başlatılan bir Pasifik programı.
• Vanuatu bağış yoluyla vatandaşlık: daha pahalı, ama daha uzun geçmişi ve daha güçlü bir pasaportu var.
• Kamboçya bağışla vatandaşlık: Asya odaklı yatırımcılar için.
• Dominika ekonomik vatandaşlık programı: iki katından fazla pahalı, Schengen'e vizesiz seyahat imkânıyla (Henley'de 144 destinasyon); ancak Birleşik Krallık 2023'ten beri vize istiyor ve ABD kısmi vize kısıtlamaları getirdi^[13].
• Mısır'da yatırım yoluyla vatandaşlık: Afrika'nın büyük ekonomilerinden birinin pasaportu; daha pahalı ve vizesiz erişimi daha zayıf.

Düşük maliyetli pazarı yan yana görmek için en ucuz yatırımla vatandaşlık karşılaştırmamıza, yeni yatırımla vatandaşlık programları derlememize ve Karayip yatırımla vatandaşlık karşılaştırmasına bakın.